Tên tiếng Trung – Hướng dẫn đơn giản và dễ nhớ về tên người trong tiếng Trung Quốc

Chương 1 – Chuyện về tên người trong tiếng Trung
Chương 2 – Ý nghĩa tên người trong tiếng Trung
Chương 3 – Đổi tên sau khi cưới
Chương 4 – 5 gợi ý chọn tên tiếng Trung cho bạn
Chương 5 – Tên con trai
Chương 6 – Tên con gái

Tên người trong tiếng Trung là độc nhất, và đôi lúc nghe khá lạ tai với người nước ngoài. Vậy nên người Trung Quốc thường có cả tên tiếng Trung và tên tiếng Anh. Họ sẽ tự chọn tên tiếng Anh cho mình, hoặc được thầy cô giáo chọn cho khi đến trường.

Tự chọn tên cho mình nghe có vẻ hài hước nhỉ? Hãy xem một số gợi ý bên dưới về cách chọn tên tiếng Trung cho mình khi đến Trung Quốc nhé!

Khi bạn lần đầu tiên nhìn thấy một cái tên bằng tiếng Trung, thật dễ cảm thấy sốc và nghĩ rằng…

“nó quá phức tạp với tôi”

nhưng HÃY CHỜ ĐÃ… !

Đây là Dannie – Bạn có thể không tin nhưng Dannie không phải là tên thật của cô ấy đâu…!

Chúng tôi đã tổng hợp một hướng dẫn đơn giản để giúp bạn hiểu các tên tiếng Trung và ý nghĩa của chúng.  

Hầu hết những người nước ngoài khi đến với Trung Quốc đều gặp khó khăn trong việc nhớ tên người trong ngôn ngữ này. Tôi cũng gặp khó khăn trong việc nhớ các tên tiếng Anh, nhưng mà đó lại là một vấn đề khác.

Tên tiếng Trung thường quá dài và khó phát âm. Trong các bộ phim Hollywood, chúng ta thường thấy và nghe về các diễn viên Trung Quốc với tên gọi như Jackie Chan và Jet Lee.

Tên của họ nghe thật đẹp và dễ nhớ phải không?

Nhưng đó không phải là tên thật của họ. Thực tế, có rất ít người biết tên thật của những diễn viên nổi tiếng này. Bạn có biết tên thật của họ là gì không ?

Jackie Chan không phải là tên thật của anh ấy!? Hẳn nhiên là không rồi :

Tên thật của Jackie Chan và Jet Li thực ra là Thành Long/Chéng Lóng () và Lý Liên Kiệt/Lǐ Liánjié ().

Jack Ma's Chinese name is Mǎ Yún

Tên tiếng Trung của Jack Ma là Mã Vân/Mǎ Yún 马云

Khi là một ngôi sao Hollywood hay một doanh nhân nổi tiếng như Jack Ma (Tên tiếng Trung là Mã Vân/Mǎ Yún 马云), bạn sẽ cần có một cái tên Tây hơn. Jack Ma (nếu bạn vẫn chưa biết người này là ai) là nhà đồng sáng lập và Chủ tịch Điều hành của Tập đoàn Alibaba.

Thường tôi sẽ hỏi một người Trung Quốc bản địa xem họ có tên tiếng Anh (tên quốc tế) không. Một vài người có, một số người không!

Tuy nhiên, càng ngày càng có nhiều người Trung Quốc quyết định giữ tên tiếng Trung của họ – và người nước ngoài sẽ phải làm quen với việc nhớ những cái tên phức tạp đó. Ý tôi là, thực ra thì cũng hợp lý thôi. Đặc biệt là khi những tên tiếng Trung lại đi kèm những ý nghĩa vô cùng quan trọng nữa.

Đây là vấn đề:

Những cái tên tiếng Trung đều có nghĩa và các bậc bố mẹ dành rất nhiều thời gian để đặt tên cho con. Ý nghĩa của những cái tên đều được cân nhắc vô cùng kỹ lưỡng. Trẻ con thường được đặt tên dựa trên những thuộc tính như lửa, hoặc những phẩm chất như lòng trung thành, hơn là chỉ một cái tên nghe thật kêu.

Tên tiếng Trung thực ra cũng dài và đáng kính trọng như chính nền Văn hoá Trung Hoa vậy. Cũng như với mọi nền văn hoá khác, đặt tên cho con là một quá trình nghiêm túc và tốn nhiều thời gian ở Trung Quốc. Nhưng chỉ ở nơi đây và một số quốc gia Châu Á khác, có một nền văn hoá gọi là Nền văn hoá Đặt tên.

Chúng ta hãy cùng tìm hiểu thử nhé…

1. Chuyện về tên người trong tiếng Trung

Tương tự như ở Việt Nam, khi một người Trung Quốc nói ra tên của họ, họ sẽ nói tên Họ trước, sau đó là tên Chính nên với trường hợp của Jackie Chan (Thành Long) chẳng hạn, họ của anh ấy sẽ là Trần, và tên là Long.

Trong cách đặt tên của văn hoá phương Tây, người ta sẽ đảo tên lên trước và họ phía sau. Đó là lý do vì sao tên của Thành Long trong tiếng Anh lại là Jackie CHAN (Jackie THÀNH).

Tên của Jackie Chan trong tiếng Trung là Thành Long 成龙

Họ trong tiếng Trung được gọi trước vì nó có ý nghĩa quan trọng hơn. Bạn sẽ tự hào mang theo tên Họ của gia đình mình và truyền lại cho các thế hệ con cháu. Tên Họ thường bao gồm một (hoặc trong một số trường hợp hiếm có hai/ba) chữ cái và tên Chính thường gồm hai chữ cái.

Tên Họ đã có mặt trong văn hoá Trung Quốc từ trước thời đại mà chúng ta sống lâu lắm rồi, nhưng thời đó, chỉ những người có địa vụ mới có tên Họ mà thôi. Người thường không có đặc quyền đó.

Mãi đến sau này, tất cả người Trung Quốc mới có tên Họ. Cũng như nhiều họ phổ biến khác trong tiếng Anh như Smith, tên Họ sẽ được gọi dựa theo nghề nghiệp của mỗi gia đình.

Ở Trung Quốc, cách người ta gọi bạn sẽ dần thay đổi theo quá trình trưởng thành. Khi mới sinh ra, bố mẹ sẽ đặt cho đứa trẻ một cái tên khai sinh và “tiểu danh” (小名), ở Việt Nam gọi là “tên tục”. Tiểu danh thường chỉ được dùng khi còn nhỏ.

Khi đứa trẻ bắt đầu đi học, em bé đó sẽ có “học danh” (学名). Sau khi tốt nghiệp, mọi người sẽ có thể gọi tên khai sinh hoặc “đại danh” (大名/名). Bên cạnh đó, người ta cũng thường sử dụng các tên hiệu (号) riêng.

2. Ý nghĩa tên người trong tiếng Trung

Hoa Mộc Lan trong tiếng Trung

Tên của vị nữ anh hùng trong truyền thuyết – Mu Lan – có nghĩa là Hoa Mộc Lan trong tiếng Trung Quốc

Tên tiếng Trung luôn có nghĩa và thường mang những nghĩa tốt đẹp hoặc dễ chịu. Tên con gái thường được liên hệ với vẻ đẹp, tên một loài hoa, hoặc sự thuần khiết. Tên con trai thường liên quan đến sức mạnh và lòng dũng cảm.

Tuy vậy, ngày xưa người ta thường tin rằng đặt tên xấu cho con có tác dụng trừ tà. Vì lẽ đó mà người ta có thể chọn những cái tên khác thú vị như:

Gou Sheng (đồ thừa của chó) hoặc Tie Dan (Thiết Đản – trứng sắt) chẳng hạn!

Một truyền thống thú vị khác là các vị phụ huynh sẽ đi thăm một bà đồng hoặc thầy bói khi đứa trẻ mới được sinh ra. Họ sẽ hỏi thầy bói hoặc bà đồng về định mệnh của đứa trẻ này.

Nếu có bất kỳ một hiểm hoạ nào đe doạ sức khoẻ hoặc cuộc đời của đứa trẻ, bố mẹ của đứa bé sẽ đặt một cái tên có nghĩa ngược lại với tai hoạ đó. Nếu định mệnh nói rằng đứa trẻ sẽ gặp tai hoạ với lửa, đứa trẻ sẽ được đặt một cái tên có liên quan đến nước.

Truyền thống đặt tiểu danh vẫn thường được sử dụng trong ngày nay, và dùng tên hiệu cũng rất phổ biến trong giới người nổi tiếng. Tiểu danh thường nghe giống tên khai sinh của một người, chỉ bị đổi đi một chút.

Ví dụ, nếu tên đầy đủ của đứa trẻ là Mã Dương thì tiểu danh sẽ là Dương Dương.

3. Đổi tên sau khi cưới

Chọn tên tiếng Trung của bạn có thể sẽ tốn khá nhiều thời gian!

Ở nhiều nước theo văn hoá phương Tây trên thế giới, phụ nữ sau khi lấy chồng sẽ phải đổi sang họ chồng. Tuy nhiên, điều này không được áp dụng ở Trung Quốc và Việt Nam.

Tuy nhiên, một số trường hợp vẫn có những thay đổi nhất định.

Đôi lúc, người phụ nữ sẽ giữ Họ gốc của mình, hoặc kết hợp nó với Họ của gia đình chồng. Tuy nhiên, cũng giống như ở Việt Nam, con cái sẽ phải lấy họ của bố mình.

Đây là vì tên trong tiếng Trung có thể nói cho chúng ta rất nhiều về nguồn gốc xa xưa của một gia đình.

Ví dụ như tên Hoàng Hạc Lâu (黄鹤楼) là một tên con gái có nguồn gốc từ ngọn tháp Hoàng Hạc nổi tiếng ở Vũ Hán thuộc tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc.

Bạn có biết…

Một sự thật thú vị: trên khắp Trung Quốc, 85% dân số dùng chung 100 tên Họ phổ biến.

Có nghĩa là tổng cộng khoảng 12,000 tên Họ.

Những họ phổ biến nhất trong tiếng Trung

Những họ phổ biến nhất là Lý (), Vương () Trương (). Trong số tổng cộng 12,000 tên Họ, khoảng 5,000 họ được tạo bởi 1 ký tự, những họ còn lại gồm từ 2 đến 8 ký tự. Và có một họ ở Trung Quốc được tạo thành bởi 9 ký tự.

Người Trung Quốc rất coi trọng tên và họ của mình.

Một ví dụ của việc người Trung Quốc thể hiện tầm quan trọng của “văn hoá đặt tên” đã xảy ra ở Đại học Columbia ở New York, nước Mỹ.

Những người Trung Quốc trẻ tuổi đã lên tiếng về sự bài ngoại với tên gốc của họ và tạo một video lan truyền rộng rãi trên mạng Internet. Video đã có 12 ngàn lượt xem trên YouTube, có tên là “Hãy gọi tên tôi”, khuyến khích người ta tôn trọng những tên gọi và văn hoá Trung Quốc.

Văn hoá Trung Quốc là một trong những nền văn minh lâu đời và phong phú nhất thế giới và đặt tên chỉ là một phần trong số đó, cũng như với mỗi cuộc đời của một người Trung Quốc, tên của họ cũng là một phần của Văn hoá Quốc gia.    

4. 5 gợi ý chọn tên tiếng Trung cho bạn

Chọn một cái tên nghe tương tự tên gốc của bạn.

Tên tiếng Việt thường có nhiều âm tương tự như tên tiếng Trung, nên nhiều khi bạn có thể chỉ cần tìm ra cách viết tiếng Hán có âm tương tự như âm tên tiếng Việt của bạn là được. Bạn cũng có thể nhờ giáo viên hoặc các bạn người Trung Quốc giúp kiểm tra ý nghĩa của tên trước khi chọn một Hán tự trùng âm với tên của bạn.

Chọn một từ có cùng ý nghĩa với tên của bạn trong tiếng Trung.

Một thuận lợi nữa của tên tiếng Việt chúng ta là nhiều khi ý nghĩa và cách phát âm của tên cũng tương tự như trong tiếng Trung Quốc luôn. Nếu bạn biết ý nghĩa tên của mình và muốn giữ nguyên ý nghĩa đó thì bạn cũng có thể chọn một từ có âm khác nhưng vẫn giữ được nghĩa gốc của tên. Nhớ kiểm tra với các giáo viên hoặc bạn người Trung Quốc của mình trước khi sử dụng luôn Hán tự nào đó cho tên của mình nhé.

Chọn từ một cái tên Trung Quốc phổ biến!

Dưới đây là danh sách những tên Họ phổ biến nhất Trung Quốc năm 2018.

  • Vương – Wang (王)
  • Lý – Li (李)
  • Trương – Zhang (张)
  • Lưu – Liu (刘)
  • Trần – Chen (陈)
  • Dương – Yang (杨)
  • Hoàng – Huang (黄)
  • Triệu – Zhao (赵)
  • Ngô – Wu (吴)
  • Châu – Zhou (周)

Chọn một Hán tự mà bạn thích, hoặc có thể viết được (!)

Việc có thể đọc được tên của mình rất quan trọng, nhưng sẽ tốt hơn nếu bạn có thể viết nó xuống nữa! Đừng chọn những Hán tự quá phức tạp.

Nhờ một bạn người Trung Quốc hoặc giáo viên của bạn.

Cách ít vui nhất, nhưng cực kỳ đảm bảo, để chọn tên tiếng Trung cho mình.

5. Tên con trai

Đây là năm cái tên con trai phổ biến nhất ở Trung Quốc:

  • Wěi qí/Vĩ Kỳ – tên này có nghĩa là cực kỳ tốt lành hoặc thuận lợi.
  • 念真 Niàn zhēn/Niệm Chân – đây là tên của một nhà văn nổi tiếng người Đài Loan, có nghĩa là “đọc sự thật”.
  • 鸿 Hóng tāo/Hồng Đào – Phần “Hồng” trong tên này có nghĩa là thịnh vượng hoặc phát đạt.
  • 苑博 Yuàn bó/Uyển Bác – Phần “Bác” trong tên này có nghĩa là học giả hoặc là kiến thức sâu rộng.
  • 明杰 Míng jié/Minh Kiệt – Tên này có nghĩa là thông thái và kiệt xuất.

6. Tên con gái

Đây là năm cái tên con gái phổ biến nhất ở Trung Quốc:

  • 徽因 Huī yīn/Huy Nhân – đây chỉ là một cái tên Trung Quốc mà chúng tôi nghĩ là nghe khá kêu. Nó là tên gọi của một nữ kiến trúc sư và thi sĩ nổi tiếng.
  • 书兰 Shū lán/Thư Lan – Trong tên tiếng Trung này, Thư nghĩa là sách và Lan là hoa lan.
  • 海云 Hǎi yún/Hải Vân – Tên này có nghĩa tượng hình rất đẹp, Hải nghĩa là biển và Vân là những đám mây.
  • 平安 Píng’ān/Bình Yên – Những Hán tự này có nghĩa là sự bình yên.
  • 雅琴 Yǎ qín/Nhã Cầm – Nhã nghĩa là sự trang nhã, và Cầm là một loại nhạc cụ, một cái tên Trung Quốc cho mẫu người vừa thanh nhã vừa sáng tạo.

Muốn tìm hiểu thêm về LTL?

Nếu bạn muốn nhận được những tin tức mới nhất từ Trường Hán Ngữ LTL, tại sao không gia nhập danh sách nhận email từ chúng tôi nhỉ? Chúng tôi sẽ gửi cho bạn rất nhiều thông tin hữu ích về việc học tiếng Trung, những ứng dụng học ngôn ngữ có ích và cập nhật về mọi thứ đang diễn ra ở các trường LTL của chúng tôi! Đăng ký bên dưới và trở thành một phần của cộng đồng đang lớn mạnh của chúng tôi nhé!

Dịch từ bản tiếng Anh của Max Hobbs từ trang của Trường Hán Ngữ LTL chi nhánh Thượng Hải.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *